آيين برگزاري شب يلدا در كهگيلويه و بويراحمد

در اين شب طولاني اما تاريك همه اعضاي خانواده گردهم جمع مي‌شوند تا پيرترين اما دوست داشتني‌ترين فرد خانواده برايشان متل بگويد متل داستاني افسانه‌اي و طولاني است كه نسل به نسل و به طور شفاهي از گذشتگان به ارث رسيده است مثل داستان معروف دو برادر به نام‌هاي اصطلاح محلي به نام «احمعيل و مهمعيل» دو مرد قوي هيكل و برزگ كه به سفارش مادرشان به كوه مي‌روند و  بر بلندترين قسمت كوه قرار مي‌گيرند و چلوسي (آتش) كه در دست دارند را با تمام قدرت به هوا پرتاب مي‌كنند اگر آن چلوس (آتش) به خشكي خورد متأسفانه زمستاني سرد و خشك در پيش است كه خسارات فراواني به كشاورزان و دامداران وارد مي‌شود و مردم نگران و آشفته مي‌شوند، اما اگر آن چلوس به دريا خورد زمستاني پر از بارش برف و باران و سالي سرشار از نعمت‌هاي خداوند در پيش است و سال رونق كشاورزي است كه مردم زمستان سخت و طاقت فرسا را به اميد بهاري پربار به پايان مي‌رسانند .
در اين شب مراسم شاهنامه خواني برپاست و داستان‌هايي از هفت لشكر رستم و سهراب و بيژن و منيژه توسط بزرگترها خوانده مي‌شود و مردم اين شهرستان چنان با شاهنامه و شاهنامه خواني انس دارند كه اكثر نام‌هاي فرزندان خود را از همين شاهنامه انتخاب مي‌كنند در حاليكه اين اثر ارزشمند به صورت شفاهي نسل به نسل و سينه به سينه به يادگار مانده است و هم اكنون در بيشتر مناطق شهري و روستايي استان كهگيلويه و بويراحمد برگزار مي‌شود.
ديگر اينكه در اين شب به نيت بارش برف و سفيدي زمستان آش‌هاي محلي مثل شيربرنج و يا دووا (آش دوغ) در تشت‌هاي برزگ مي‌پزند تا جوابگوي جمعيت زياد اعضاي خانواده باشد و اعتقاد دارند چون از اوايل شروع فصل سرما غذاي داغ و گرم مي‌پزند در اين شب بايد غذايي مثل آش دوغ درست كنند.
برگزاري آيين شب يلدا در بخش لوداب در اين شب اعضاي خانواده‌هاي روستايي دور هم جمع مي‌شوند گندم برشته كه حاوي مغز بادام كوهي كل خنگ، مغز گردو، كشمش، گمگ يا برنج تافته شده، گرده يا نان بزرگي زير خاكستر آتش مي كنند كه نان دربه صورت دايرهاي متناسب با جمعيت شركت كننده در مراسم شب يلدا تهيه مي‌شود و در انتهاي شب كه خوب پخت شد از زير خاكستر بيرون مي آورند و به صورت برش در اختيار حاضران در جلسه شب يلدا قرار مي‌گيرد.
بر اساس گزارش خبرنگار فارس در ياسوج، مراسم بزرگداشت شب يلدا در بخش باشت از توابع شهرستان گچساران رسم است كه در اين شب ريش سفيدان فاميل در خانه يكي از فاميل كه از نظر مالي وضع بهتري داشته باشند دور هم جمع مي‌شوند و به شاهنامه خواني و داستان‌هاي قديمي مي‌پردازند.

از فارس