شركت بهره برداري نفت و گاز گچساران

شركت بهره برداري نفت و گاز گچساران يكي از شركتهاي مهم فرعي تابع شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب است كه با توليد متوسط ۷۴۰ هزار بشكه نفت در روز سهم عمده اي در تامين درآمدهاي اقتصادي كشور دارد .

نفت

اگرچه اداره مركزي اين شركت از حيث جغرافيائي در استان كهگيلويه و بويراحمد واقع شده است ليكن تاسيسات شركت در چهار استان خوزستان ، بوشهر ، كهگيلويه و بويراحمد و فارس گسترده شده است و همين ويژگي موقعيت اين شركت را در بين ساير شركتها از موقعيت و اهميت ويژه اي برخوردار كرده است .  براساس اطلاعات موجود ،منطقه نفتخيز گچساران در سالهاي ۱۳۰۳ و ۱۳۰۲ هجري شمسي مورد مطالعه قرار گرفت و در سال ۱۳۱۰ عمليات حفاري براي چندمين بار آغاز شد و

پس از حفر چاههاي بسيار در لايه آسماري ، بالاخره توليد نفت از مخزن گچساران از سال ۱۳۱۸ هجري شمسي باچاه شماره ۱۳ آغاز شد .  ميدان نفتي گچساران در فاصله ۲۲۰ كيلومتري جنوب شرقي اهواز قرار گرفته و شامل سازندهاي شكافدار آسماري و بنگستان بوده كه در جهت عمومي شمال غربي ، جنوب شرقي طاقديسهاي ميادين نفتي جنوب ايران واقع شده است . اين ميدان ، طاقديسي به طول حدود ۷۰ كيلومتر و عرض ۶ تا ۱۵ كيلومتر است . عمده توليد نفت از سازند آسماري اين ميدان صورت مي گيرد كه عمدتاً از سنگهاي كربناتي تشكيل شده است .  اولين چاه بنگستاني كه به توليد درآمد ، چاه شماره ۳۶ بود كه بهره برداري از آن از سال ۱۳۴۰ آغاز گرديد . تاريخچه بهره برداري از مخزن نشان مي دهد كه بجز يك دوره كوتاه بين سالهاي ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ ، توليد از مخزن گچساران همواره ادامه داشته و ميزان توليد نيز هميشه سير صعودي داشته است بطوريكه در سال ۱۳۵۳ به حداكثر ميزان خود يعني بالغ بر ۹۴۰ هزار بشكه در روز رسيد . مطالعات ميزان بهره دهي چاهها نشان مي دهد كه شاخص بهره دهي از ۲ تا بيش از۵۰۰  پام / بشكه در روز متغير مي باشد كه اين اختلاف زياد بين شاخص بهره دهي چاهها ، بيانگر تاثير شديد سيستم شكافدار و تراكم شكاف ها و نهايتاً برخورد دهانه چاه با شكافها است .

شركت بهره برداري نفت و گاز گچساران مسووليت توليد صيانت شده از ۱۸ ميدان نفتي را با استفاده از ۶۵۴ حلقه چاه ، ۱۰ واحد بهره برداري ، ۳ كارخانه نمكزدائي ، ۱۱ ايستگاه تقويت فشار و تزريق گاز ، ۳ مجتمع بزرگ گاز و گاز مايع شامل كارخانه گاز و گاز مايع-۹۰۰ پازنان-۲ و پالايشگاههاي گاز و گازمايع-۱۲۰۰ گچساران و ۱۳۰۰ بي بي حكيمه ، سيستم توليد و تزريق گاز پازنان/گچساران ،‌ سيستم گاز آغارودالان مشتمل بر ۱۲ دستگاه ، شيرگاه و لخته گير مايع ، ۵ آزمايشگاه شيميائي ، ۵ واحد آبرساني ، ۷۰ مجموعه تفكيك گر سرچاهي ، ۲ مجموعه تفكيك و تقويت فشار سرچاهي ، ۳ ايستگاه برق و حدود۶۲۴۷  كيلومتر خط لوله ۴ تا ۴۲ اينچ را برعهده دارد . اين شركت داراي ۱۳ مخزن در مدار مي باشد كه عمده توليد نفت به ترتيب از مخازن گچساران با حدود ۴۷۸ هزار بشكه در روز ، بي بي حكيمه با حدود ۱۰۸ هزار بشكه در روز و رگ سفيد-۲ با حدود ۶۶ هزار بشكه در روز صورت مي گيرد . مخازن بينك ، گلخاري ، نرگسي ، چلينگر ، پازنان-۲ ، سياهمكان ، گرنگان ، سولابدر ، رودك و خويز نيز به ترتيب چهارمين تا سيزدهمين مخزن در مدار اين شركت محسوب مي شود . علاوه بر اين مخازن ، كيلوركريم ، زاغه ، ‌ چهاربيشه ، منصور آباد و كوه كاكي جمعاً با ظرفيت مجاز توليد ۱۸ هزار بشكه در روز ، بعنوان مخازن برنامه شده اين شركت تلقي مي شوند .

بر اساس سياست گذاري هاي كلان وزات نفت و برنامه ارائه شده از سوي شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب ، ظرفيت توليد مؤثر (پی جی آر ) اين شركت ۷۰۷ هزار بشكه در روز در سال ۸۵ اعلام گرديد كه با رعايت توليد صيانتي از مخازن ، ميانگين توليد واقعي اين شركت طي نيمه اول سال ۸۵ حدود ۵/۷۵۴ هزار بشكه در روز بوده كه در مقايسه با PGC و پيش بيني پانزده روزه به ترتيب معادل ۷/۱۰۴ و ۶۱/۹۸ درصد تعهدات اين شركت بوده است . اختلاف اندك ميان ميزان توليد برنامه شده و توليد واقعي نفت عمدتاً مربوط به مشكلات فني چاهها ،‌ انجام آزمايشات ،‌ تعميرات اساسي و عوامل مختلف ديگر نظير عمليات اسيدكاري ، ‌قطع برق ، ‌عدم نياز به نفت و انجام اصلاحيه ها و كارهاي تعميراتي بوده است .  بر اساس مطالعات انجام شده بيشترين بازيافت از مخازن گچساران و بي بي حكيمه زماني ميسر خواهد بود كه تزريق گاز دراين مخازن انجام پذيرد و در اين راستا از سال ۱۳۵۶ تا كنون گاز گنبدي مخزن پازنان پس از فرآورش در كارخانه گاز و گازمايع-۹۰۰ از طريق خط لوله ۲۶ اينچ انتقال گاز در ميدان گچساران تزريق مي گردد كه طي نيمه اول سال ۱۳۸۵ روزانه حدود ۱/۲۹۷ ميليون فوت مكعب گاز همراه نفت مخزن گچساران جمع آوري شده كه پس از فرآورش در ۴ ايستگاه تقويت فشار ضعيف و مايع گيري و شيرين سازي در پالايشگاه گازوگازمايع-۱۲۰۰ ، ‌۵/۱۳۷ ميليون فوت مكعب از آن به اضافه ۲/۷۰۰ ميليون فوت مكعب گاز گنبدي پازنان در ۱۷ حلقه چاه تزريق شده است . در مخزن بي بي حكيمه نيز از آبان ماه سال ۱۳۷۴ تا كنون تزريق گاز آغاز گرديده كه طي نيمه اول سال ۸۵ روزانه حدود ۳۱/۱۷۸ ميليون فوت مكعب گاز همراه نفت ميادين رگ سفيد و بي بي حكيمه جمع آوري شده و پس از فرآورش در چهار ايستگاه تقويت فشار ضعيف (ايستگاه رگ سفيد-۱ در شركت آغاجاري ) ،‌مايع گيري و شيرين سازي در پالايشگاه گاز و گازمايع-۱۳۰۰ و فشارافزائي در ايستگاه تقويت فشار قوي سياهمكان ،‌۶۷/۵۶ ميليون فوت مكعب از آن باضافه حدود ۸۳/۷۰ ميليون فوت مكعب در روز گاز گنبدي مخزن پازنان در ۴ حلقه چاه تزريق شده است .

گاز

گاز بعنوان يك انرژي راهبردي و سرمايه ارزشمند ملي ، يكي ديگر از نعمتهائي است كه به حد وفور در اختيار ملت بزرگ ايران قرار دارد . بطوريكه كشور ما از حيث ذخاير گاز ، مقام دوم را در جهان داراست .

ذخائر عظيم گازي در شركت بهره برداري نفت وگاز گچساران نيز از موقعيت ممتازي برخوردار است . درنيمه اول سال ۱۳۸۵ بيش از ۸۸ ميليارد فوت مكعب گاز همراه و ۱۶۶ ميليارد فوت مكعب گاز گنبدي پازنان-۲،‌ توليد و پس از جمع آوري و فرآورش در ۲۲ حلقه چاه مخازن گچساران و بي بي حكيمه تزريق شد .
علاوه بر توليد نفت و گاز ، گاز مايع و نفتا نيز از ديگر توليدات با ارزش شركت نفت گچساران است كه در مجتمعهاي پالايشگاهي گاز و گاز مايع-۱۲۰۰و۱۳۰۰  گچساران و بي بي حكيمه و مجتمع گاز و گاز مايع-۹۰۰ پازنان-۲ توليد مي شود . نفتا به مايعات سنگين گازي اطلاق مي شود كه پس از فرآورش گاز و مايعات گازي در مجتمع گاز و گازمايع-۹۰۰ بدست مي آيد . اين محصول بعنوان خوراك مجتمع پتروشيمي بوعلي سينا استفاده مي شود و در نتيجه ارزش افزوده بسيار بيشتري را ايجاد مي نمايد .  گاز مايع يا ان جی ال نيز پس از شيرين سازي گازهاي ترش دريافتي از واحدهاي تقويت فشار و تزريق گاز در مجتمعهاي پالايشگاهي ۱۳۰۰/۱۲۰۰ و طي فرآيندهاي خاص آبزدايي ، ايجاد سرمايش با استفاده از سيكل تبريد پروپان ونهايتاً پايين آوردن درجه حرارت سيال تا ۳۰- درجه سانتي گراد توليد و جهت تأمين بخشي از خوراك مجتمعهاي پتروشيمي بندرامام ارسال مي گردد .

منبع : ایرنا